Wereldwijde onzekerheid over de dollar en de gevolgen daarvan voor de wereldeconomie.

De wereldwijde onzekerheid rond de dollar is uitgegroeid tot een van de belangrijkste drijvende krachten achter de internationale economie: abrupte schommelingen in wisselkoersen, geopolitieke spanningen, handelsoorlogen, veranderingen in het monetaire beleid en kapitaalstromen die in hoog tempo landen in- en uitstromen, schetsen een heel ander beeld dan tien jaar geleden.

Dit alles speelt zich af in een context waarin de Verenigde Staten weliswaar de spil van het financiële systeem blijven , maar hun rol steeds meer onder druk komt te staan, terwijl andere veilige beleggingen zoals goud, zilver, de Japanse yen en de Zwitserse frank aan belang winnen. Tegelijkertijd proberen opkomende en geavanceerde economieën zich aan te passen aan een meer gefragmenteerde wereld, met herziene toeleveringsketens en een verzwakt multilateralisme dat de onzekerheid verder vergroot.

De dollar, importheffingen en spanningen rond Groenland: de impact op Latijns-Amerikaanse valuta.

In Chili heeft de wisselkoers duidelijk laten zien hoe geopolitiek zwaarder kan wegen dan economische fundamenten. De dollar sloot af rond de 892 peso, een stijging van ongeveer 0,27% ten opzichte van de slotkoers van de vorige dag, hoewel koper – de belangrijkste benchmark voor de Chileense peso – op de London Metal Exchange vrijwel onveranderd bleef, met het pond rond de $5,897.

De reactie van de markt hield voornamelijk verband met het offensief van de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump met betrekking tot Groenland. Zijn dreigementen om importheffingen op te leggen aan landen die de plannen van Washington voor het eiland niet steunden, vergrootten de risicoaversie van beleggers en temperden de interesse in activa die gevoeliger zijn voor de mondiale economische cyclus.

De spanningen liepen verder op toen berichten de ronde begonnen te doen over een mogelijke vergeldingsmaatregel van de Europese Unie , wat de belangrijkste internationale aandelenmarkten naar beneden trok. In deze situatie verminderden veel beleggers hun posities in aandelen en valuta van opkomende markten en vergrootten ze hun blootstelling aan dollars en meer defensieve activa.

Tegelijkertijd daalde de dollarindex, die de prestaties van de dollar ten opzichte van een mandje liquide valuta meet, met ongeveer 0,33% na aanvankelijke winsten in de sessie. Deze schijnbare tegenstrijdigheid – de dollar stijgt ten opzichte van de Chileense peso, maar verzwakt ten opzichte van andere valuta – illustreert hoe lokale bewegingen kunnen worden beïnvloed door de specifieke stromen van elke markt.

Platformen zoals XTB Latam benadrukten dat het geopolitieke en handelsconflict tussen de Verenigde Staten en Europa , voortkomend uit de dreiging van nieuwe tarieven met betrekking tot Groenland, een defensieve verschuiving op de markten teweegbracht. Volgens hun analisten leidde de perceptie van risico ertoe dat beleggers een voorzichtiger houding aannamen, waardoor de zoektocht naar veilige havens werd versterkt en een complexe omgeving ontstond voor valuta's van opkomende markten.

Lokale analisten zoals Felipe Sepúlveda van Admirals Latinoamérica wezen erop dat het gedrag van de Chileense wisselkoers verklaard kon worden door een tijdelijke ontkoppeling tussen externe fundamentele factoren en lokale stromen . Hoewel de koperprijs relatief stabiel bleef – iets wat onder normale omstandigheden de Chileense peso zou hebben ondersteund – gaven de binnenlandse vraag naar dollars en de gevoeligheid voor volatiliteit op de internationale markt uiteindelijk de doorslag.

Volgens deze interpretatie was de stijging van de koperprijzen onvoldoende om de aanzienlijke toename van de vraag naar in dollars luidende hedginginstrumenten op lokaal niveau te compenseren , te midden van een zeer volatiele mondiale omgeving. Het resultaat was een stijging van de wisselkoers die minder werd veroorzaakt door de specifieke grondstofprijsgegevens en meer door de samenloop van binnenlandse stromen en waargenomen geopolitieke risico's.

Paraguayaanse guaraní, zwakke dollar en interventies van de centrale banken

Een opvallend voorbeeld in de regio is Paraguay, waar de dollar is gedaald tot het laagste niveau in ongeveer 15 jaar , met een koers tussen 6.500 en 6.700 guaraníes op de retailmarkt, zo'n 15% lager dan een jaar geleden in vergelijkbare valuta.

Deze daling van de wisselkoers ten opzichte van de guaraní heeft gemengde effecten gehad: enerzijds heeft het bijgedragen aan het beteugelen van de inflatie en het verlagen van de kosten van in dollars luidende schulden voor gezinnen en bedrijven, aangezien verplichtingen in Amerikaanse dollars goedkoper worden in de lokale valuta. Bovendien worden geïmporteerde goederen goedkoper, waardoor de kosten minder snel worden doorberekend aan de eindconsument.

Aan de andere kant heeft de exportsector te maken gehad met een daling van de winstmarges , doordat er minder garanties per dollar aan exportomzet werden ontvangen. Sectoren zoals de landbouw en internationaal georiënteerde industrieën worden met name getroffen wanneer de wisselkoers vanuit lokaal perspectief te veel stijgt.

Factoren die bijdragen aan de daling van de Amerikaanse dollar in Paraguay zijn onder meer de geopolitieke elementen die samenhangen met de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China , het tariefbeleid en de onvoorspelbare beslissingen van het Witte Huis over internationale handel, die herhaaldelijk tot volatiliteit hebben geleid.

De aanwezigheid van Donald Trump is een constante bron van onzekerheid op de markten . Zijn onverwachte aankondigingen, dreigingen met importheffingen op Europese partners vanwege de Groenlandkwestie en abrupte strategiewijzigingen hebben elke poging om een ​​duidelijk pad voor de dollar op de middellange termijn uit te stippelen, bemoeilijkt, zoals talrijke internationale analisten erkennen.

Binnen Paraguay heeft president Carlos Carvallo van de centrale bank aangegeven dat de ontwikkeling van de wisselkoers voornamelijk wordt bepaald door marktwerking . Hij merkte ook op dat de huidige inflatiedoelstelling de mogelijkheden van de monetaire autoriteit om systematisch buitenlandse valuta aan te kopen beperkt, aangezien een dergelijke interventie de prijsregulering zou kunnen verstoren.

Tot nu toe heeft de Paraguayaanse centrale bank alleen ingegrepen om scherpe stijgingen van de dollar te beteugelen , zoals aan het begin van een recent jaar, om ernstige inflatie te voorkomen die de koopkracht van huishoudens zou aantasten. De afgelopen maanden is er echter een aanzienlijke daling van de dollar waargenomen, in een context waarin voor maart een aanzienlijke instroom van buitenlandse valuta uit landbouwexport werd verwacht, iets wat de neerwaartse druk op de wisselkoers verder versterkt.

De centrale bank heeft herhaald dat zij alleen overweegt in te grijpen op de valutamarkt wanneer er ernstige discrepanties worden geconstateerd tussen de wisselkoers en de fundamentele economische factoren , ongeacht of deze het gevolg zijn van interne of externe factoren. Het officiële standpunt is om een ​​flexibele wisselkoers te handhaven die de realiteit van vraag en aanbod van buitenlandse valuta weerspiegelt, zelfs in een context van aanhoudende dollarzwakte.

Desondanks waarschuwt de centrale bank zelf dat er seizoensgebonden factoren zijn die de dollar op bepaalde momenten van het jaar kunnen opstuwen , voornamelijk als gevolg van veranderingen in de dynamiek van de buitenlandse handel: perioden met een hogere import en fasen met een lager exporttempo kunnen wisselkoersspanningen in tegengestelde richting veroorzaken.

Internationale vooruitzichten voor de dollar en de rol van de Federal Reserve

Wereldwijd schetsen prognoses van investeringsbanken en grote financiële instellingen een genuanceerd beeld: de dollar vertoont een algemene trend van verzwakking ten opzichte van veel valuta , maar met de mogelijkheid van incidenteel herstel als de Amerikaanse economische cijfers positief verrassen of als de mondiale risico's toenemen.

Groepen zoals Citigroup hebben gesuggereerd dat de Amerikaanse dollar in de komende jaren een geleidelijke, in plaats van abrupte, waardestijging zou kunnen doormaken, vergelijkbaar met andere historische periodes waarin de munt zich herstelde na correcties. Dit proces zou echter sterk beïnvloed worden door de ontwikkeling van het monetaire beleid van de Federal Reserve en de geopolitieke omgeving.

Momenteel is de heersende verwachting dat de Fed de rente op een gegeven moment zal verlagen als de economie daarom vraagt. Dit werkt in principe tegen de dollar, omdat het de relatieve aantrekkelijkheid van in dollars luidende activa vermindert. Als de groei- en werkgelegenheidscijfers echter de verwachtingen overtreffen, zou de markt de renteontwikkeling kunnen herzien en de dollar tijdelijk kunnen ondersteunen.

De Federal Reserve heeft zelf, via enkele van haar functionarissen, aangegeven dat ze bereid moet zijn de referentierente opnieuw te verlagen als de situatie dat vereist , vooral als de arbeidsmarkt kwetsbaarder blijkt dan de algemene cijfers doen vermoeden. Deze uitspraken worden geïnterpreteerd als een teken dat de deur naar stimulerende maatregelen open blijft staan.

Beleggers letten op hun beurt nauwlettend op belangrijke indicatoren zoals de prijsindex voor persoonlijke consumptiebestedingen (PCE) in de Verenigde Staten, maar ook op de beslissingen van andere centrale banken, aangezien verschillen in rentetarieven tussen landen een groot deel van de kapitaalstromen naar de dollar en andere valuta bepalen.

Goud, zilver en veilige beleggingen te midden van onzekerheid over de dollar.

In deze zeer onzekere omgeving staan ​​traditionele veilige beleggingen centraal. Goud en zilver hebben recordhoogtes bereikt, gedreven door een ware vlucht naar veilige havens na hernieuwde dreigementen van Trump om extra importheffingen op te leggen aan Europese landen vanwege hun standpunten ten aanzien van Groenland.

Marktanalisten zijn het erover eens dat, zolang de hoge geopolitieke spanningen en onzekerheid over de dollar aanhouden, edelmetalen opwaarts potentieel zullen behouden . Bedrijven zoals FXStreet en Société Générale hebben erop gewezen dat goud recentelijk krachtig uit een consolidatiefase is gebroken, waarmee een nieuwe opwaartse trend in de prijs is ingezet.

Recente berichten tonen aan dat het goudcontract op de COMEX de grens van $4.600 per ounce heeft overschreden, na een aanzienlijke stijging in slechts enkele dagen , waarmee een recordhoogte voor de sessie werd bereikt. Zilver bereikte ondertussen ook recordhoogtes, met dagelijkse winsten die soms meer dan 5% bedroegen.

Het begin van het jaar was uitzonderlijk voor deze metalen: goud boekte in slechts één maand een winst van meer dan 5% , terwijl zilver in twee weken tijd met meer dan 20% steeg en daarmee een van de beste maandprestaties sinds de jaren 1980 neerzette. Dit gedrag wordt verklaard door een combinatie van geopolitieke crises (in Iran, Venezuela, Groenland en andere brandhaarden van spanning) en de verwachting dat de Fed mogelijk gedwongen zal worden de rentes agressiever te verlagen.

Experts zoals Barbara Lambrecht van Commerzbank wijzen erop dat de goudprijs wordt ondersteund door de verwachting van grotere renteverlagingen in de Verenigde Staten dan de markt momenteel inprijst. In het geval van zilver dragen, naast de status als veilige haven, een zeer krappe markt gedurende jaren en de moeilijkheden om het gebruik van het metaal in bepaalde industriële toepassingen te verminderen, bij aan de structurele vraag.

Verschillende analyseteams benadrukken dat er, ondanks de geregistreerde stijgingen, nog geen duidelijke tekenen zijn van een afzwakking van de opwaartse trend in goud, zolang de achtergrond wordt gedomineerd door renteverlagingen en latente geopolitieke instabiliteit.

De Japanse yen, de dollar en de politieke spanningen in Azië en het Westen.

Een andere belangrijke speler in dit nieuwe financiële landschap is de Japanse yen, van oudsher een veilige havenvaluta in turbulente tijden . Het USD/JPY-paar handelt al een tijdje rond hoge niveaus en nadert de hoogste stand van de afgelopen anderhalf jaar, hoewel er af en toe correcties plaatsvinden als gevolg van ontwikkelingen in de Japanse binnenlandse politiek en de perceptie van wereldwijde risico's.

Binnen Japan baart de speculatie dat premier Sanae Takaichi het parlement zou kunnen ontbinden en vervroegde verkiezingen zou kunnen uitschrijven, beleggers zorgen. Het vooruitzicht op een overwinning die een expansief fiscaal beleid in een zwaarbelast land zou versterken, voedt de vrees voor een verdere verslechtering van de overheidsfinanciën.

Dit scenario drukt doorgaans op de yen, omdat sommige beleggers geloven dat een verhoogde fiscale stimulering zonder een duidelijke monetaire verkrapping de munt op middellange termijn zou kunnen devalueren. Daarom verliest de yen tijdens perioden van intense politieke geruchten aan kracht ten opzichte van de dollar en andere valuta.

Er zijn echter ook krachten die deze trend tegengaan. Minister van Financiën Satsuki Katayama heeft herhaald dat alle opties openstaan ​​om de buitensporige zwakte van de yen te beteugelen , waaronder directe en gecoördineerde interventie met de Verenigde Staten. Bovendien zijn er binnen de Bank van Japan stemmen die denken dat een vervroegde renteverhoging, zelfs naar het voorjaar, mogelijk is, wat de Japanse munt zou kunnen ondersteunen.

Internationaal gezien heeft het zwakke risicoklimaat in het voordeel van de yen gewerkt. Trumps hernieuwde dreigementen om 10% importheffingen op te leggen aan verschillende Europese landen vanwege hun verzet tegen zijn plannen met betrekking tot Groenland hebben de vrees voor een nieuwe handelsoorlog aangewakkerd, waardoor de vraag naar risicovolle activa is afgenomen en de vraag naar veilige havenvaluta's zoals de yen en de Zwitserse frank is toegenomen.

Ondertussen daalde de Amerikaanse dollar, nadat deze begin december het hoogste niveau had bereikt, onder druk van toenemende zorgen over in dollars luidende activa te midden van politieke en handelsspanningen. De lagere verwachtingen van verdere renteverlagingen door de Fed hebben de daling gedeeltelijk beperkt, maar hebben het gevoel van kwetsbaarheid niet weggenomen.

De markten houden indicatoren zoals de Amerikaanse PCE en de beslissingen van de Bank of Japan nauwlettend in de gaten, aangezien kleine veranderingen in de toon van centrale banken kunnen leiden tot scherpe koersbewegingen van valutaparen zoals USD/JPY, in een omgeving met een hoge risicogevoeligheid.

Geopolitieke wanorde, twijfels over multilateralisme en de rol van de dollar

Los van specifieke gebeurtenissen beweegt de dollar zich binnen een mondiale context die gekenmerkt wordt door een ingrijpende verschuiving in de spelregels van het internationale spel . De economische agenda van de nieuwe Amerikaanse regering, met haar sterke neiging tot het agressief gebruik van importheffingen, heeft de stabiliteit van de wereldhandel ter discussie gesteld.

De tariefaankondigingen van 2 april 2025 en de daaropvolgende wijzigingen lieten de markten zien dat geen enkel scenario, hoe extreem ook, kan worden uitgesloten . Dit omvat de mogelijkheid van unilaterale maatregelen tegen traditionele partners, plotselinge herzieningen van overeenkomsten en een grotere instrumentalisering van handel als instrument voor geopolitieke druk.

Tegelijkertijd is het debat over de centrale rol van de dollar als internationale reservevaluta en het vertrouwen in betalingssystemen die gedomineerd worden door Amerikaanse bedrijven, heviger geworden. Hoewel de dollar de belangrijkste valuta blijft voor reserves, handel en financiering, onderzoeken steeds meer landen gedeeltelijke alternatieven om hun afhankelijkheid ervan te verminderen.

De door de Verenigde Staten aangekondigde deregulering, met name in sectoren als bankwezen, financiën en energie, heeft ook tot bezorgdheid geleid. Veel waarnemers vrezen dat dit kan leiden tot asymmetrieën in de regelgeving en concurrentieproblemen tussen verschillende jurisdicties, en dat het de volatiliteit van een systeem dat al onder druk staat door geopolitieke factoren verder kan vergroten.

Deze verschuiving maakt deel uit van een bredere afname van de steun voor multilateralisme . Al zo'n tien jaar is het enthousiasme voor globalisering en de regels die na de Tweede Wereldoorlog zijn ontstaan, bekoeld, zowel onder de politieke elite als onder grote delen van de bevolking.

Gebeurtenissen zoals de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten, de handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en China in 2018-2019, de verlamming van de Wereldhandelsorganisatie en andere instellingen, de Brexit en de ontwrichtende gevolgen van de pandemie voor de toeleveringsketens hebben het vertrouwen in een volledig geïntegreerd mondiaal systeem ondermijnd.

In tegenstelling tot andere historische fasen wordt de huidige gekenmerkt door de gelijktijdige samenloop van geopolitieke en handelsconflicten . Voorheen vonden politieke botsingen doorgaans plaats in een context van toenemende globalisering; tegenwoordig versterken spanningen elkaar, waardoor het vertrouwen in de internationale samenwerking verder afneemt.

De intensiteit van de impact varieert afhankelijk van de mate van integratie van elk land in de wereldeconomie en de aard van de handels- en financiële banden. Economieën die sterk afhankelijk zijn van mondiale waardeketens zijn bijzonder kwetsbaar voor verstoringen in de toevoer, zoals bleek uit de afhankelijkheid van sommige Europese partners van Russisch gas na de invasie van Oekraïne.

Geopolitieke spanningen verstoren niet alleen de handel, maar vergroten ook de macro-economische onzekerheid , wat de besluitvorming voor overheden, bedrijven en huishoudens bemoeilijkt. In perioden van grote onzekerheid neemt de consumptie doorgaans af en dalen de investeringen sterker, waardoor de groei afremt en de volatiliteit op de financiële markten toeneemt.

Onderzoeken zoals die van Caldara en Iacoviello over geopolitieke risico's hebben aangetoond hoe schokken in onzekerheid scherpe aanpassingen in activaprijzen en pieken in volatiliteit kunnen veroorzaken, met transmissiekanalen die variëren van kapitaalstromen tot internationale handel en kredietverlening.

Europa, handelsconcentratie en de zoektocht naar economische veiligheid.

De economieën van de Europese Unie zijn via handel, financiën en migratie nauw verweven met de rest van de wereld, waardoor ze bijzonder kwetsbaar zijn voor mondiale verstoringen . De hoge concentratie van import uit China en export naar de Verenigde Staten baart zorgen over de economische veiligheid.

Sterk afhankelijk zijn van een paar leveranciers of markten kan een bron van kwetsbaarheid worden als die partners een dominante positie verwerven of als er politieke conflicten, sancties of logistieke blokkades ontstaan. Recente ervaringen met energie uit Rusland hebben de argumenten voor diversificatie van handelsbronnen en -bestemmingen versterkt.

Uit beschikbare gegevens blijkt dat de wereldhandel als percentage van het bbp tussen 2017 en 2024 relatief stabiel is gebleven, maar dat er een lichte toename te zien was in de deelname aan mondiale waardeketens en in de handel in diensten . Geopolitieke spanningen hebben echter geleid tot een gedeeltelijke herorganisatie van de handelsstromen, waarbij westerse landen een deel van hun handel met China en Rusland hebben omgeleid naar partners die als geopolitiek meer op één lijn worden beschouwd.

Voor de Europese Unie voegen de handels- en tariefbeslissingen van de Verenigde Staten een extra laag van complexiteit toe , omdat ze breken met bepaalde traditionele allianties en Brussel dwingen zijn strategie van strategische autonomie te herdefiniëren, ook op monetair en financieel gebied.

Dit alles vindt plaats te midden van ingrijpende veranderingen in de verdeling van de economische macht wereldwijd, met de opkomst van nieuwe grootmachten en het ontstaan ​​van multilaterale structuren die een alternatief vormen voor Bretton Woods . In deze context wordt de dominantie van de dollar openlijker besproken, hoewel er vooralsnog geen duidelijk en eenduidig ​​alternatief is om deze te vervangen.

Megatrends, bedrijfsaanpassing en economische veerkracht

De wereldwijde onzekerheid over de dollar en het internationale financiële systeem kan niet worden begrepen los van een reeks megatrends die de economie herdefiniëren : versnelde technologische vooruitgang, demografische veranderingen, de energietransitie, klimaatverandering, institutionele evolutie en nieuwe dynamieken in de wereldwijde volksgezondheid.

Technologische ontwikkelingen – digitalisering, automatisering, kunstmatige intelligentie – transformeren de productie en de werkgelegenheid . Ze leiden tot aanzienlijke efficiëntiewinsten, maar verdringen ook bepaalde beroepsgroepen en voeden discussies over ongelijkheid. Sommige studies suggereren dat sociale onrust in geavanceerde economieën meer te maken heeft met deze technologische schokken dan met globalisering zelf.

Tegelijkertijd hervormen demografische veranderingen – vergrijzende bevolkingen in Europa en andere ontwikkelde regio's, en snelle bevolkingsgroei in sommige opkomende economieën – de spaar-, investerings- en overheidsfinanciën . Deze trends beïnvloeden de renteontwikkeling op lange termijn en daarmee de relatieve vraag naar in dollars luidende activa.

De overgang naar schonere energiebronnen en de uitdaging van klimaatverandering vereisen enorme investeringen in infrastructuur, technologieën en aanpassingsmaatregelen . Dit brengt nieuwe financieringsbehoeften met zich mee en verandert de mondiale kapitaalstromen. In deze context is de stabiliteit van het financiële systeem – en van de dollar als centraal anker – cruciaal om crises tijdens dit proces te voorkomen.

Na de COVID-19-pandemie heeft de wereldwijde volksgezondheid een centrale plaats op de economische agenda ingenomen . De weerbaarheid van gezondheidszorgsystemen tegen schokken, investeringen in biotechnologie en internationale samenwerking op dit gebied zijn variabelen geworden die van invloed zijn op de risicobereidheid, de kapitaalallocatie en uiteindelijk de valutakoersen.

In deze context proberen bedrijven en overheden zich aan te passen door middel van verschillende strategieën. Veel bedrijven diversifiëren hun toeleveringsketens en markten , waardoor ze minder afhankelijk worden van één land of regio. Dit houdt bijvoorbeeld in dat ze de locatie van hun fabrieken heroverwegen, alternatieve leveranciers zoeken en hun klantenbestand uitbreiden.

Binnen de publieke sector groeit de belangstelling voor beleid gericht op relatieve zelfvoorziening in strategische sectoren , zoals halfgeleiders, hernieuwbare energie en bepaalde kritieke materialen. Deze agenda wordt gecombineerd met flexibelere regelgeving en industriebeleid dat investeringen moet aantrekken en lokale ecosystemen moet versterken.

Scenarioplanning is een steeds populairder instrument onder bedrijven en instellingen . Het stelt hen in staat om verschillende plausibele toekomsten te voorspellen, risico's en kansen te beoordelen en veerkrachtstrategieën te ontwerpen. Dit omvat onder meer het versterken van de infrastructuur, het digitaliseren van processen, het verbeteren van de cyberbeveiliging en het invoeren van duurzame praktijken die de blootstelling aan milieu- en regelgevingsrisico's verminderen.

Samenwerking tussen de publieke en private sector blijkt essentieel voor het opbouwen van robuustere economische systemen in het licht van geopolitieke en financiële schokken . Door middel van gecoördineerd industriebeleid, ondersteuning van innovatie en talentontwikkeling wil men de impact van onzekerheid verminderen en de kansen benutten die nieuwe technologieën en de energietransitie bieden.

In dit complexe web blijft de dollar een centrale positie innemen, maar er zijn meer vragen over dan in voorgaande decennia. Te midden van handelsspanningen, oorlogen, regelgevende aanpassingen, demografische verschuivingen en technologische ontwrichtingen bevindt de wereldeconomie zich in een periode waarin diversificatie, risicobeheer en institutionele veerkracht essentieel zijn geworden om een ​​tijdperk te doorstaan ​​dat gekenmerkt wordt door volatiliteit en een groeiende twijfel aan de economische orde die bijna uitsluitend draaide om de Amerikaanse dollar.