Het nationale minimumloon (SMI) blijft tot het einde van 2026 € 1.221 bruto per maand, uitbetaald in 14 termijnen, nadat de regering een buitengewone herziening ter compensatie van de stijgende inflatie heeft uitgesloten. Het ministerie van Arbeid, onder leiding van Yolanda Díaz, richt zich nu al op de onderhandelingen over de verhoging voor 2027. Dit proces begint de komende weken met de samenstelling van de commissie van deskundigen en de daaropvolgende bijeenkomst met de sociale partners. Staatssecretaris van Arbeid Joaquín Pérez Rey bevestigde dit tijdens de persconferentie na de publicatie van de werkloosheidscijfers van augustus.
Het besluit komt te midden van stijgende prijzen, waarbij de consumentenprijsindex (CPI) in augustus op jaarbasis 4,3% bereikte, het hoogste niveau sinds februari 2023, voornamelijk door prijsstijgingen van brandstof als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten. De inflatie tast de koopkracht aan van de circa 2,5 miljoen werknemers die het minimumloon verdienen, evenals van degenen die onder collectieve arbeidsovereenkomsten vallen, met een loonsverhoging van ongeveer 3%. De weigering van de regering om de halfjaarlijkse herzieningsclausule, opgenomen in artikel 27 van de Arbeiderswet, te activeren, heeft kritiek van vakbonden opgeleverd , die deze maatregel essentieel achten om te voorkomen dat de meest kwetsbare groepen verarmen.
Een volmondig nee tegen de buitengewone stijging in 2026.
Het ministerie van Arbeid heeft duidelijk gemaakt dat er voor de rest van het jaar geen verdere verhoging van het minimumloon zal plaatsvinden. Pérez Rey legde uit dat de prioriteit nu ligt bij het starten van de onderhandelingen voor 2027, en dat daarbij rekening zal worden gehouden met de recente inflatie. "Het is onze taak om door te gaan met de verhogingen van het minimumloon", verklaarde hij, eraan toevoegend dat "het essentieel is dat de regering maatregelen neemt om elke vorm van verarming te voorkomen". De regering geeft er de voorkeur aan zich te concentreren op de volgende verhoging, die zal worden doorgevoerd via een koninklijk decreet, volgens de gebruikelijke procedure van de afgelopen jaren.
Tweede vicepresident Yolanda Díaz had de deur op een kier gelaten voor een uitzonderlijke herziening als de inflatie de pan uit zou rijzen, maar uiteindelijk kreeg de economische vleugel van de regering de overhand. Eerste vicepresident Carlos Cuerpo gaf ook commentaar op de kwestie en verzekerde dat de commissie van deskundigen rekening zou houden met prijstrends bij het opstellen van haar voorstel voor 2027. Deze aankondiging komt op een moment dat het verlies aan koopkracht al een feit is: de goedgekeurde verhoging voor 2026 bedraagt 3,1%, terwijl de consumentenprijsindex (CPI) al enkele maanden boven dat cijfer ligt . Werknemers met lagere lonen verliezen minstens één procentpunt aan koopkracht, en deze kloof zou groter kunnen worden als de inflatie niet afneemt.
De vakbonden zetten druk en eisen een ambitieuze loonovereenkomst.
De UGT was de eerste vakbond die reageerde op de weigering van de regering. In een verklaring eiste de vakbond de "onmiddellijke bijeenkomst" van het forum voor sociale dialoog om het minimumloon te herzien in overeenstemming met de loongarantieclausule van de Arbeiderswet. De vakbond, onder leiding van Pepe Álvarez, is van mening dat "de wet voorziet in deze herziening en er geen reden is om een besluit uit te stellen dat noodzakelijk is om de leefomstandigheden van werknemers te beschermen." De organisatie pleit ook voor een nieuwe cao voor werk en collectieve onderhandelingen (AENC) met een jaarlijkse minimumloonverhoging van 4% voor de periode 2026-2028 , aangevuld met extra verhogingen van 1%, 2% of 3% voor collectieve arbeidsovereenkomsten met lonen onder het gemiddelde.
De CCOO-vakbond heeft zich bij de eisen aangesloten en benadrukt dat het herstel van de koopkracht niet langer kan worden uitgesteld. De algemeen secretaris van de dienstensector, José María Martínez, waarschuwde dat als er geen echte vooruitgang wordt geboekt, de arbeidsconflicten zullen toenemen en de collectieve onderhandelingen eronder zullen lijden. De vakbonden hebben hun voorstel voor een belangrijke overeenkomst al voorgelegd aan de werkgeversorganisatie CEOE, maar tot nu toe hebben de bedrijven geen duidelijke bereidheid tot onderhandelen getoond. De eisen van de vakbonden botsen met het standpunt van het bedrijfsleven, dat van mening is dat het minimumloon de doelstelling van 60% van het gemiddelde loon al heeft overschreden en dat verdere verhogingen de werkgelegenheid in gevaar kunnen brengen.
De torenhoge inflatie en de Europese vergelijking
Het meest recente CPI-cijfer, 4,3% in augustus, heeft de kwetsbaarheid van de laagste lonen opnieuw benadrukt. Het Nationaal Statistisch Instituut (INE) schrijft deze stijging toe aan de stijgende brandstofprijzen en een kleinere daling van de voedselprijzen in vergelijking met het voorgaande jaar. Dit cijfer is met name significant omdat het de prognoses van begin dit jaar, toen de verhoging van het minimumloon werd vastgesteld, overtreft. De situatie is nog zorgwekkender wanneer de minimumlonen per land worden vergeleken . Spanje behoort tot de landen met de laagste verwachte koopkrachtstijging van het minimumloon in 2026, alleen Roemenië en Polen scoren lager. Uit het onderzoek blijkt dat de reële stijgingen in Spanje minder dan 1% bedroegen, terwijl landen als Slovenië en Hongarije stijgingen van meer dan 8% registreerden.
Eurofound benadrukt ook dat Spanje de afgelopen tien jaar een reële stijging van het minimumloon van ongeveer 45% heeft gekend. Dit percentage ligt nog steeds boven het Europees gemiddelde, maar heeft de inflatiecrisis er niet van weerhouden de meest kwetsbare werknemers hard te treffen. Het Europese agentschap erkent dat de gegevens verouderd zijn door latere prijsstijgingen en dat verschillende landen, zoals België en Frankrijk, al automatische aanpassingen hebben doorgevoerd om het verlies aan koopkracht te compenseren. Spanje heeft deze regeling echter niet geactiveerd, waardoor minimumloonverdieners in het nadeel zijn ten opzichte van andere lonen in Europa.
Een decennium van gestage stijgingen
Het minimumloon is gestegen van € 735,90 in 2018 naar de huidige € 1.221, een cumulatieve stijging van 66%. Deze verhoging is ingegeven door de doelstelling van de overheid om te voldoen aan het Europees Sociaal Handvest, dat aanbeveelt het minimumloon vast te stellen op 60% van het gemiddelde bruto salaris in Spanje . De Spaanse werkgeversorganisatie (CEOE) bekritiseert echter het feit dat deze doelstelling in veel provincies al is bereikt en zelfs overschreden, waar het minimumloon meer dan 70% van het gemiddelde salaris bedraagt. Bedrijfsleiders waarschuwen dat deze aanhoudende stijgingen een negatieve impact kunnen hebben op de werkgelegenheid, met name in sectoren met lagere winstmarges.
De onderhandelingen voor 2027 worden gepresenteerd als een kans om de door inflatie ontstane kloof te dichten. De deskundigencommissie, die al eerder een advies heeft uitgebracht, zal een verhoging moeten voorstellen die rekening houdt met prijsafwijkingen. Het ministerie van Arbeid benadrukt dat sociaal overleg het kanaal zal zijn om tot een akkoord te komen en dat de verhoging "met de grootst mogelijke transparantie" zal worden doorgevoerd. Ook moet nog het decreet worden uitgewerkt dat de absorptie en compensatie van het minimumloon regelt, evenals de omzetting van de Europese richtlijn inzake een adequaat minimumloon , een toezegging die de regering verzekert "zo spoedig mogelijk" te zullen nakomen.
Ondertussen verliezen laagbetaalde werknemers steeds meer koopkracht door de stijgende prijzen. Het besluit van de overheid om tot 2027 te wachten met het compenseren van dit verlies heeft een intens politiek en maatschappelijk debat op gang gebracht. Vakbonden hebben protesten aangekondigd als de dialoogtafel niet vóór het einde van het jaar bijeenkomt, terwijl werkgevers hebben opgeroepen tot gematigdere loonsverhogingen om de concurrentiepositie van bedrijven niet in gevaar te brengen.
Kortom, de situatie rond het minimumloon in Spanje weerspiegelt de spanning tussen de noodzaak om de meest kwetsbare werknemers te beschermen en de eisen van een onzekere economische omgeving. De regering, die een uitzonderlijke maatregel voor 2026 al heeft uitgesloten, zal in de komende onderhandelingen haar vastberadenheid moeten tonen om de koopkracht te herstellen. De commissie van deskundigen, sociale partners en bedrijfsorganisaties zullen de belangrijkste spelers zijn in wat naar verwachting een intensief proces zal worden. De verhoging tegen 2027 lijkt cruciaal om ervoor te zorgen dat het minimumloon niet achterblijft bij de prijsstijgingen en dat Spaanse werknemers niet verder terrein verliezen ten opzichte van hun Europese collega's.
