Het recente Amerikaanse offensief tegen nucleaire installaties in Iran heeft een golf van nervositeit teweeggebracht op de wereldwijde financiële en energiemarkten . De aanval, die volgt op weken van escalerende spanningen in het Midden-Oosten, heeft beleggers en analisten in een van de meest onzekere en delicate situaties van de afgelopen jaren geplaatst.
In de uren direct na de bombardementen schoten de olieprijzen omhoog, terwijl de wereldwijde aandelenmarkten en risicovolle beleggingen uiterst voorzichtig werden verhandeld . De mogelijkheid van een blokkade van de strategische Straat van Hormuz – waar ongeveer een vijfde van 's werelds ruwe olie en een vergelijkbaar deel van het vloeibaar aardgas doorheen stroomt – is het middelpunt van de aandacht geworden. De vrees voor een verdere escalatie van het conflict vergroot de volatiliteit in alle sectoren.
Olie en energie, in het oog van de storm
Sinds de aankondiging van de Amerikaanse aanval zijn de Brent-olieprijzen met meer dan 11% gestegen, en de Amerikaanse West Texas Intermediate-olieprijzen lieten een vergelijkbare stijging zien . De cijfers laten geen twijfel bestaan ​​over de heersende nervositeit: experts suggereren dat, in het geval van een daadwerkelijke afsluiting van de Straat van Hormuz, de prijs van een vat zou kunnen oplopen tot 120 of zelfs 130 dollar , een situatie die sinds historische energiecrisissen niet meer is voorgekomen.
Niet alleen staat de prijs van ruwe olie onder druk; ook de prijs van aardgas is aanzienlijk gestegen . Deze dubbele druk treft met name Europa, dat sterk afhankelijk is van import om in zijn energiebehoeften te voorzien, en Aziatische landen, de belangrijkste afnemers van vloeibaar aardgas dat vanuit de Golfregio wordt geëxporteerd.
De directe gevolgen beginnen zich al te laten voelen in de benzineprijzen in landen als de Verenigde Staten, waar de gemiddelde prijs per gallon al stijgt en de komende dagen verder dreigt te stijgen. Analisten waarschuwen dat als de crisis aanhoudt, de gemiddelde benzineprijs gemakkelijk boven de $3,40 per gallon kan uitkomen , en zelfs boven de $5 als de situatie verergert.
Experts zoals Patrick de Haan wijzen erop dat de prijsstijging direct kan worden doorberekend aan de consument , waardoor niet alleen de brandstofkosten, maar ook de elektriciteitskosten – met name door de impact op warmtekrachtcentrales en de Europese energiemix – en de kosten van basisproducten door de hogere transportkosten zullen stijgen.
Financiële markten, investeringen en veilige havens
De reactie van de internationale aandelenmarkten is vooralsnog minder dramatisch dan verwacht gezien de omvang van de gebeurtenis, hoewel analisten het erover eens zijn dat de komende week volatiel zal zijn en verdere dalingen mogelijk zijn . De Europese en Amerikaanse indices zijn sinds het begin van de vijandelijkheden tussen de 1,5% en 2% gedaald, maar de markt verwacht scherpere bewegingen naarmate de gebeurtenissen zich ontvouwen.
Daarentegen hebben goud, Amerikaanse staatsobligaties en de Amerikaanse dollar hun traditionele rol als veilige havenactiva versterkt . De dollar is sinds het begin van het conflict met ongeveer 0,9% in waarde gestegen, terwijl de vraag naar hedging op de markten toeneemt om zich te beschermen tegen een mogelijke verslechtering van de situatie.
De Israëlische aandelenmarkt heeft verrast met historische winsten, wat de perceptie onder sommige beleggers weerspiegelt dat de stap van Washington de weg zou kunnen vrijmaken voor diplomatieke samenwerking. In de rest van het Midden-Oosten zijn de markten echter voorzichtiger, met wisselende bewegingen afhankelijk van de nabijheid en het belang van elk land in de energiesector.
Voor beleggers adviseren grote fondsbeheerders en banken momenteel om kalm te blijven, portefeuilles te diversifiëren en te beleggen in defensieve sectoren zoals energie, goud, consumentengoederen en de gezondheidszorg. De geschiedenis leert dat geopolitieke paniek doorgaans slechts tijdelijke effecten heeft op de aandelenmarkten, maar de huidige onzekerheid rechtvaardigt voortdurende waakzaamheid.
Economische en politieke risico's op de middellange termijn
Een belangrijke factor is de indirecte impact die energie-inflatie kan hebben op het monetaire beleid van centrale banken . Met stijgende prijzen neemt de kans toe dat de Federal Reserve, de Europese Centrale Bank of andere centrale banken renteverlagingen uitstellen of opschorten. Dit zou gevolgen hebben voor de Euribor, hypotheeklasten, de bedrijfsactiviteit en uiteindelijk de werkgelegenheid.
Bovendien zetten de politieke onzekerheid zelf en de potentiële Iraanse represailles – zoals het Iraanse parlement al heeft gewaarschuwd door formeel de sluiting van de Straat van Hormuz aan te bevelen – de wereldeconomie onder druk . Het risico op stagflatie, waarbij de economische groei stagneert en de prijzen stijgen, baart analisten en instellingen steeds meer zorgen.
Sommige deskundigen waarschuwen dat een aanhoudende stijging van de olieprijs met 20% tot 30% de wereldwijde groei met 0,5% tot 1% zou kunnen afremmen , terwijl de consumenteninflatie evenredig zou toenemen.
