Bolivia heeft besloten een ingrijpende verandering in zijn monetaire beleid door te voeren. Na meer dan een decennium van stagnatie heeft de regering ministeriële resolutie nr. 245 goedgekeurd , een document dat definitief afscheid neemt van het vaste wisselkoerssysteem en overgaat op een flexibel systeem. Deze stap moet ervoor zorgen dat de wisselkoers van de Amerikaanse dollar geen statisch cijfer meer is dat in kantoren wordt vastgesteld, maar een cijfer dat de realiteit op straat en in de financiële instellingen van het Andesland beter weerspiegelt.
Deze nieuwe fase begint officieel met een openingskoers die velen sprakeloos heeft gemaakt: de Centrale Bank van Bolivia heeft de eerste officiële wisselkoers vastgesteld op 9,73 bolivianos per dollar . Dit is een aanzienlijke sprong, aangezien de koers sinds november 2011 ongewijzigd was gebleven op 6,96. De autoriteiten zijn van mening dat ze door de valuta te laten fluctueren hun concurrentiepositie op de internationale markt kunnen herstellen en een evenwicht op de betalingsbalans kunnen bereiken, dat momenteel zeer precair is.
De Centrale Bank en de werking van het nieuwe dagelijkse mechanisme
De werking van dit nieuwe financiële systeem zal zeer dynamisch zijn. Voortaan is de uitgevende instantie verantwoordelijk voor het publiceren van de wisselkoers voor de volgende dag, elke werkdag, om precies 20:00 uur. Deze koers wordt berekend aan de hand van een gewogen gemiddelde van de aankooptransacties die commerciële en publieke banken tot halverwege de middag met hun klanten hebben uitgevoerd. Met andere woorden, de markt bepaalt de koers dagelijks, puur op basis van vraag en aanbod.
Dit is echter geen volledige vrijheid of wat experts een "schone zwevende koers" noemen. Het systeem stelt de centrale bank in staat enige controle te behouden door een maximale marge van tien Boliviaanse cent boven de officiële koers vast te stellen voor verkooptransacties. Sommige internationale analisten hebben dit model al een "vuile zwevende koers" of een gecontroleerde zwevende koers genoemd, omdat de staat zich niet volledig terugtrekt, maar de rol van arbitrageur behoudt om te voorkomen dat de prijs op enig moment ongecontroleerd omhoogschiet.
De crisissituatie en de uitputting van de gasreserves spelen een belangrijke rol.
Om te begrijpen waarom dit besluit nu is genomen, moeten we naar de onderliggende situatie kijken. Bolivia kende jarenlang een periode van voorspoed dankzij de gasexport, waardoor het land aanzienlijke netto internationale reserves kon opbouwen . Dit model vertoont echter duidelijke tekenen van uitputting als gevolg van de dalende productie en internationale prijzen. Door de lagere inkomsten uit buitenlandse valuta uit koolwaterstoffen is de centrale bank niet langer in staat om dollars in het systeem te blijven injecteren om de lage wisselkoers, die tot voor kort nog bestond, kunstmatig in stand te houden.
Dit gebrek aan liquiditeit in de staatskas voedde een parallelle markt waar de Amerikaanse dollar exorbitante prijzen bereikte, soms boven de 20 bolivianos. Tegen deze achtergrond steeg de inflatie het afgelopen jaar tot boven de 20% , waardoor de kosten van geïmporteerde goederen stegen en brandstoftekorten ontstonden die het dagelijks leven in gevaar brachten. Door de officiële wisselkoers aan te passen hoopt de overheid exporteurs meer te stimuleren hun buitenlandse valuta in het legale systeem te brengen en dat de kloof met de informele markt aanzienlijk kleiner wordt.
Politieke waarschuwingen en de impact daarvan op de portemonnee van de burger.
Zoals verwacht is de maatregel niet zonder controverse gebleven en heeft deze tot verontwaardiging bij de oppositie geleid. Oud-president Evo Morales omschreef de stap al snel als een verkapte devaluatie waar het volk de prijs voor zal betalen , en stelde dat speculanten nu alle troeven in handen hebben. Ondertussen waarschuwde het kantoor van de vicepresident voor de mogelijke afname van de koopkracht van gezinnen, aangezien een zwakkere munt doorgaans resulteert in een duurder goederenpakket.
Ondanks deze zorgen zien sommige economen het glas als halfvol. Zij stellen dat de impact van de inflatie al in de voorgaande maanden voelbaar was, aangezien de meeste bedrijven hun prijzen al baseerden op de zwarte markt. Uiteindelijk is het doel om orde te scheppen in een financiële chaos die onhoudbaar was geworden voor de productieve sector. Het is een riskante gok, maar het is erop gericht het vertrouwen te herstellen in een systeem dat lange tijd gebaseerd was op beperkingen en wekelijkse limieten voor creditcardgebruik.
De invoering van dit flexibele wisselkoerssysteem is een mijlpaal en markeert het einde van een economische cyclus gebaseerd op subsidies in buitenlandse valuta. Hoewel de weg naar stabiliteit vol obstakels lijkt te zitten, is de uniformering van de wisselkoerscriteria bedoeld om externe schokken te verzachten en ervoor te zorgen dat commerciële transacties weer via officiële kanalen verlopen. Het succes van deze transitie zal grotendeels afhangen van fiscale discipline en het vermogen van de staat om nieuwe inkomsten te genereren die de waarde van de munt ondersteunen in de turbulentie van de wereldeconomie.